Στράτος Βασιλόπουλος : Δεν διεκδικώ τον Σαμουήλ διεκδικώ την Πρέσπα

Δεν διεκδικώ τον Σαμουήλ — διεκδικώ την Πρέσπα

Όταν η ιστορία συναντά το σήμερα, η Πρέσπα δεν πρέπει να χαθεί μέσα στις εθνικές αφηγήσεις

Γράφει ο Στράτος Βασιλόπουλος (*)

Υπήρχε στο μυαλό μου από τον Αύγουστο ένα άρθρο για τον Σαμουήλ Κομητόπουλο και την Πρέσπα.

Το είχα γράψει, το είχα ξαναδιαβάσει, είχα αφήσει κάποιες σκέψεις να ωριμάσουν.

Όμως η ιστορία, όπως συμβαίνει πολλές φορές, τρέχει πολύ πιο γρήγορα από εμάς.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 ανακοινώθηκε η συμφωνία των Υπουργείων Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας για την αμοιβαία «κατάθεση» ιστορικών κειμηλίων. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, 48 ιστορικά και θρησκευτικά κειμήλια που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917 επιστρέφουν στην Ελλάδα, ενώ η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που βρέθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στην Πρέσπα και έχουν ταυτοποιηθεί από την ελληνική πλευρά ως λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό των τεσσάρων σαρκοφάγων.

Και κάπως έτσι, ένα κείμενο που ήθελα να γράψω για την ιστορία της Πρέσπας έγινε ξαφνικά πιο επίκαιρο από όσο θα ήθελα.

Γιατί σήμερα δεν μιλάμε πλέον μόνο για την ιστορία.

Μιλάμε για το τι σημαίνει αυτή η ιστορία για τον τόπο.

Και θέλω να πω κάτι από την αρχή, όσο πιο καθαρά γίνεται:

Δεν διεκδικώ τον Σαμουήλ.
Διεκδικώ την Πρέσπα.

• Όχι τον Σαμουήλ για την Ελλάδα.
• Όχι τον Σαμουήλ απέναντι στη Βουλγαρία.
• Όχι τον Σαμουήλ απέναντι στη Βόρεια Μακεδονία.
• Και σίγουρα όχι έναν άνθρωπο που έζησε πριν από περίπου χίλια χρόνια με τα εθνικά κριτήρια και τα σύνορα του 21ου αιώνα.
• Δεν με ενδιαφέρει να μπω σε αυτόν τον δρόμο.
• Με ενδιαφέρει κάτι άλλο.
• Να μη φύγει η Πρέσπα από την ιστορία του Σαμουήλ.

Η Πρέσπα δεν είναι υποσημείωση

Για κάποιον που βλέπει σήμερα την Πρέσπα στον χάρτη, μπορεί να μοιάζει με έναν ήσυχο, ακριτικό τόπο στα σύνορα.

Για τον άνθρωπο του 10ου αιώνα όμως τα σύνορα δεν ήταν αυτά που γνωρίζουμε σήμερα.

Οι λίμνες, τα βουνά και οι φυσικές οχυρώσεις δεν χώριζαν απλώς κράτη. Ήταν δρόμοι, καταφύγια, περάσματα, χώροι εξουσίας.

Η περιοχή των Πρεσπών βρέθηκε στο επίκεντρο των ιστορικών εξελίξεων ήδη από τον 9ο αιώνα. Μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή, οι Κομητόπουλοι εμφανίστηκαν στο προσκήνιο και ο Σαμουήλ εξελίχθηκε στον ισχυρότερο ηγεμόνα της δυναστείας τους. Η Πρέσπα αποτέλεσε σημαντικό κέντρο της εξουσίας του, πριν η έδρα της μεταφερθεί στην Αχρίδα.

Και υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς, ανεξάρτητα από το πώς θα ερμηνεύσει τη μεσαιωνική πολιτική πραγματικότητα:

η Πρέσπα είναι ο τόπος στον οποίο συνέβη ένα σημαντικό κομμάτι αυτής της ιστορίας.

Εδώ βρίσκεται ο Άγιος Αχίλλειος.

• Εδώ σώζονται τα ερείπια της μεγάλης βασιλικής.
• Εδώ βρέθηκαν οι τέσσερις ταφές.
• Εδώ έγινε η αρχαιολογική έρευνα.
• Εδώ βρίσκεται το τοπίο που εξακολουθεί να μας συνδέει με εκείνη την εποχή.

Και αυτό δεν είναι ιδιοκτησία.

Είναι ευθύνη.

Πριν από τον Σαμουήλ, ο Αλέξανδρος — τα Στενά του Λύκου

Και εδώ ίσως αξίζει να κάνουμε ένα βήμα ακόμη πίσω στον χρόνο.

Γιατί η ιστορία της Πρέσπας δεν αρχίζει με τον Σαμουήλ.

Περισσότερο από χίλια χρόνια πριν από εκείνον, το 335 π.Χ., η ευρύτερη περιοχή της Πρέσπας συνδέθηκε με μια από τις πιο δύσκολες δοκιμασίες της πρώιμης βασιλείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Τα Στενά του Λύκου.

Ένα όνομα που έχει μείνει στη μνήμη και στην ιστορική συζήτηση της περιοχής και συνδέεται με τον ευρύτερο χώρο στον οποίο κινήθηκε ο Αλέξανδρος κατά την εκστρατεία του εναντίον των Ιλλυριών και τη σύγκρουση στο Πήλιον.

Ο Αλέξανδρος είχε μόλις ανέβει στον θρόνο της Μακεδονίας.

Ο Φίλιππος Β΄ είχε δολοφονηθεί.

Οι βόρειοι λαοί είχαν κινηθεί.

Και πριν στραφεί προς την Ασία, ο νεαρός βασιλιάς έπρεπε πρώτα να εξασφαλίσει το ίδιο του το βασίλειο.

Το 335 π.Χ. βρέθηκε στην περιοχή του Πηλίου, αντιμέτωπος με τον Κλείτο και τις ιλλυρικές δυνάμεις, σε ένα τοπίο όπου τα βουνά, τα στενά περάσματα και οι φυσικές οχυρώσεις έπαιζαν καθοριστικό ρόλο.

Δεν ήταν μια εύκολη επιχείρηση.

Ο Αλέξανδρος βρέθηκε σε δύσκολη θέση και χρειάστηκε να κινηθεί μέσα σε ένα ιδιαίτερα δύσβατο γεωγραφικό περιβάλλον, όπου η ίδια η μορφολογία του τόπου μπορούσε να γίνει όπλο.

Και εδώ βρίσκεται κάτι που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα ως Πρεσπιώτη.

Πριν από τον Σαμουήλ, η ίδια γεωγραφία είχε ήδη παίξει τον ρόλο της.

• Τα βουνά.
• Οι στενές διαβάσεις.
• Τα περάσματα.
• Οι φυσικές πύλες ανάμεσα στους διαφορετικούς κόσμους των Βαλκανίων.

Τα Στενά του Λύκου δεν είναι απλώς ένα όνομα σε έναν παλιό χάρτη.

Είναι ένας ακόμη κρίκος στην ιστορία αυτού του τόπου.

Στο προηγούμενο άρθρο μου για την άγνωστη μάχη του 335 π.Χ. προσπάθησα να δείξω ακριβώς αυτό: ότι η περιοχή της Πρέσπας δεν υπήρξε ποτέ ένας απομονωμένος τόπος.

• Ήταν πέρασμα.
• Ήταν χώρος κίνησης.
• Χώρος σύγκρουσης.

Χώρος όπου συναντήθηκαν στρατοί, λαοί και διαφορετικοί κόσμοι.

Και η μάχη του Πηλίου αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα.

Δεν χρειάζεται να πούμε ότι «εδώ κρίθηκε η ιστορία όλου του κόσμου», ούτε να μπούμε σε υποθετικά σενάρια για το τι θα είχε συμβεί αν ο Αλέξανδρος είχε ηττηθεί.

Μπορούμε όμως να πούμε κάτι πολύ πιο απλό:

ο Αλέξανδρος χρειάστηκε να περάσει από αυτή τη δοκιμασία πριν μπορέσει να στραφεί προς την Ανατολή.

Λίγο αργότερα θα ερχόταν η εκστρατεία στην Ασία.

• Ο Γρανικός.
• Η Ισσός.
• Τα Γαυγάμηλα.
• Η Αίγυπτος.
• Η Βαβυλώνα.
• Η Ινδία.

Όμως πριν από όλα αυτά υπήρχε το Πήλιον.

Και στην τοπική ιστορική μνήμη, τα Στενά του Λύκου.

Δεν χρειάζεται να κατασκευάσουμε μια γραμμική «εθνική συνέχεια» ανάμεσα στον Αλέξανδρο και τον Σαμουήλ.

Δεν χρειάζεται ο ένας να αποδεικνύει κάτι για τον άλλον.

Ο Αλέξανδρος ανήκει στον δικό του κόσμο.

Ο Σαμουήλ στον δικό του.

Ανάμεσά τους μεσολαβούν περισσότεροι από δεκατρείς αιώνες.

Και όμως, ο τόπος είναι ο ίδιος.

• Τα ίδια βουνά.
• Τα ίδια περάσματα.
• Η ίδια γεωγραφική λογική.
• Η ίδια περιοχή που ξανά και ξανά αποκτά διαφορετική ιστορική σημασία μέσα στους αιώνες.

Το 335 π.Χ. ο Αλέξανδρος.

Περίπου χίλια χρόνια αργότερα ο Σαμουήλ.

Και σήμερα εμείς.

Περπατάμε πάνω στο ίδιο τοπίο, χωρίς πολλές φορές να συνειδητοποιούμε πόσα στρώματα ιστορίας βρίσκονται κάτω από τα πόδια μας.

Η ιστορία δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Είναι στρώματα.

Και η Πρέσπα έχει πολλά τέτοια στρώματα.

• Αρχαία.
• Βυζαντινά.
• Μεσαιωνικά.
• Οθωμανικά.
• Νεότερα.
• Σύγχρονα.

Κάθε εποχή άφησε κάτι.

Και σήμερα περπατάμε πάνω σε όλα αυτά μαζί.

Ένας άνθρωπος του Μεσαίωνα δεν χωράει στα σημερινά διαβατήρια

Ίσως αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμόμαστε όταν μιλάμε για τον Σαμουήλ.

Έζησε σε έναν κόσμο εντελώς διαφορετικό από τον δικό μας.

Ούτε η Ελλάδα, ούτε η Βουλγαρία, ούτε η Βόρεια Μακεδονία όπως τις γνωρίζουμε σήμερα υπήρχαν με τη σημερινή τους μορφή.

Οι σύγχρονες εθνικές ταυτότητες δεν μπορούν απλώς να μεταφερθούν αυτούσιες στον 10ο και τον 11ο αιώνα.

Η δυναστεία των Κομητόπουλων, το Βυζάντιο, οι πολιτικές και θρησκευτικές δομές της εποχής, οι πληθυσμοί και οι γλώσσες των Βαλκανίων συνθέτουν μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα από αυτή που μπορούν να χωρέσουν τα σημερινά εθνικά σχήματα.

Γι’ αυτό και δεν με ενδιαφέρει να αποδείξω ότι ο Σαμουήλ ήταν «δικός μας».

Δεν ήταν αυτό το ερώτημα.

Το ερώτημα είναι:

τι σημαίνει για την Πρέσπα το γεγονός ότι η ιστορία του συνδέθηκε τόσο βαθιά με αυτόν τον τόπο;

Ο Άγιος Αχίλλειος

Γύρω στο 985-986, ο Σαμουήλ κατέλαβε τη Λάρισα και μετέφερε στην Πρέσπα το λείψανο του Αγίου Αχιλλείου, πολιούχου της πόλης.

Στο νησί του Αγίου Αχιλλείου δημιούργησε έναν μεγάλο ναό για να στεγάσει το λείψανο.

Η επιβλητική τρίκλιτη βασιλική που σώζεται σήμερα θεωρείται, σύμφωνα με την επικρατούσα αρχαιολογική και ιστορική άποψη, ότι συνδέεται με αυτή τη δραστηριότητα του Σαμουήλ.

Και αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να κάνει ένας σοβαρός τόπος πολιτισμού:

να μην φοβάται την επιστημονική συζήτηση.

Να μη χρειάζεται να παρουσιάζει την ιστορία ως αδιαμφισβήτητο εθνικό αφήγημα.

Να μπορεί να πει:

«Αυτά γνωρίζουμε. Αυτά θεωρούμε πιθανότερα. Αυτά συζητούν ακόμη οι επιστήμονες.»

Αυτό δεν αποδυναμώνει την ιστορία.

Την κάνει πιο αληθινή.

Και μετά ήρθε η σκαπάνη

Το 1965 ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος πραγματοποίησε ανασκαφές στη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου.

Στο νότιο κλίτος αποκαλύφθηκαν τέσσερις ταφές, οι οποίες, σύμφωνα με την ερμηνεία του ανασκαφέα, συνδέθηκαν με μέλη της δυναστείας των Κομητόπουλων.

Μία από αυτές αποδόθηκε από τον ίδιο τον Μουτσόπουλο στον Σαμουήλ.

Αυτή είναι η βάση της σημερινής ταύτισης.

Και εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.

Δεν πρέπει να μετατρέψουμε την επιστημονική υπόθεση σε εθνικό σύνθημα.

Η ταύτιση είναι σημαντικό αρχαιολογικό και ιστορικό εύρημα, αλλά η επιστημονική συζήτηση γύρω από τα δεδομένα και την απόδοση των ταφών δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εργαλείο εθνικής αντιπαράθεσης.

Αυτό όμως δεν αλλάζει ένα θεμελιώδες γεγονός:

τα ευρήματα ανακαλύφθηκαν στην Πρέσπα, μέσα στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στο πλαίσιο αρχαιολογικής έρευνας.

Και αυτό είναι κομμάτι της ιστορίας της Πρέσπας.

Τα κειμήλια και τα λείψανα

Και εδώ φτάνουμε στο σήμερα.

Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που βρέθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου και έχουν ταυτοποιηθεί ως του Σαμουήλ, μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό των τεσσάρων σαρκοφάγων.

Οι δύο περιπτώσεις όμως δεν πρέπει να συγχέονται.

Τα κειμήλια της Εικοσιφοίνισσας και των άλλων εκκλησιαστικών ιδρυμάτων έχουν μια ιστορία μεταφοράς από τη Βουλγαρία προς την Ελλάδα μετά την παρέλευση περισσότερου από ενός αιώνα.

Τα λείψανα του Αγίου Αχιλλείου βρέθηκαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια αρχαιολογικής ανασκαφής.

Άρα, για μένα, το ζητούμενο δεν είναι να φωνάξουμε ότι «μας παίρνουν τον Σαμουήλ».

Δεν είναι αυτό το θέμα.

Το θέμα είναι να μην επιτρέψουμε η μετακίνηση ενός αρχαιολογικού ευρήματος να οδηγήσει και σε μετακίνηση της ιστορίας του από τον τόπο στον οποίο βρέθηκε.

Γιατί τα λείψανα μπορούν να μετακινηθούν.

Ο τόπος όχι.

Δεν θέλω να μας πάρουν τον Σαμουήλ

Ας το πω ακόμη πιο καθαρά.

• Δεν θέλω να κρατήσουμε τα λείψανα στην Ελλάδα για να τα χρησιμοποιήσουμε ως τρόπαιο.
• Δεν θέλω να γίνουν αντικείμενο μιας ακόμη εθνικής διαμάχης.
• Δεν θέλω να αρχίσουμε να μετράμε σημαίες πάνω από έναν τάφο χιλίων ετών.

Δεν θέλω να μπω στη λογική:

• «Είναι δικός μας.»
• «Όχι, είναι δικός τους.»
• «Όχι, είναι του άλλου λαού.»

Αυτή η συζήτηση δεν οδηγεί πουθενά.

Ο Σαμουήλ αποτελεί μέρος της ιστορικής μνήμης περισσότερων από έναν σύγχρονους λαούς.

Αυτό είναι μια πραγματικότητα.

Αλλά πραγματικότητα είναι και κάτι άλλο:

η Πρέσπα είναι ένας από τους τόπους που συνδέονται άμεσα με την ιστορία του.

Και αυτή τη σύνδεση δεν μπορεί να την ακυρώσει καμία συμφωνία.

Αυτό που ζητώ από την Πολιτεία

Εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται η ουσία.

Αντί να μείνουμε μόνο στη λύπη για την απομάκρυνση των λειψάνων, πρέπει να κοιτάξουμε τι μπορούμε να δημιουργήσουμε.

Η Πρέσπα χρειάζεται έναν σύγχρονο χώρο ιστορίας και πολιτισμού.

• Ένα μουσείο.
• Ένα κέντρο ερμηνείας.
• Έναν χώρο όπου η ιστορία της περιοχής θα παρουσιάζεται με σύγχρονο, επιστημονικό και διαβαλκανικό τρόπο.
• Έναν χώρο που θα μπορούσε να παρουσιάζει:
• την ιστορία της Πρέσπας,
• την αρχαιολογία της περιοχής,
• τη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου,
• την εποχή των Κομητόπουλων,
• τον Σαμουήλ και την ιστορική του διαδρομή,
• την ανασκαφή του 1965,
• τα ευρήματα των τάφων,
• τις επιστημονικές απόψεις και τις διαφορετικές ερμηνείες,
• την ιστορία της περιοχής μετά τον Σαμουήλ,
• τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή Πρέσπα,
• αλλά και την ίδια την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν εδώ.
• Να σημειώσουμε ότι ο Δήμος Πρεσπών τα προηγούμενα χρόνια με την βοήθεια της τεχνολογίας δημιούργησε ένα βίντεο, που αναπαριστά σε τρισδιάστατη μορφή την Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου.

Και δεν χρειάζεται να έχουμε τα οστά για να το κάνουμε.

Μπορούμε να έχουμε τεκμήρια.

• Φωτογραφίες.
• Ψηφιακές αναπαραστάσεις.
• Αντίγραφα των ευρημάτων.
• Τρισδιάστατες απεικονίσεις.
• Αρχαιολογικό υλικό.
• Επιστημονικές μελέτες.
• Μαρτυρίες.

Και, γιατί όχι, συνεργασίες με βουλγαρικά και άλλα βαλκανικά μουσεία.

Έτσι η απομάκρυνση των λειψάνων δεν θα σημαίνει απομάκρυνση της ιστορίας.

Ένα μουσείο που δεν θα λέει «ποιος έχει δίκιο»

Φαντάζομαι έναν επισκέπτη να φτάνει στην Πρέσπα.

• Να μπαίνει σε ένα μουσείο.
• Να μαθαίνει ποιος ήταν ο Σαμουήλ.
• Να βλέπει την ιστορική περίοδο.
• Να γνωρίζει τις διαφορετικές επιστημονικές απόψεις.
• Να μαθαίνει τι βρέθηκε το 1965.
• Να βλέπει πού βρίσκονται σήμερα τα ευρήματα.
• Και μετά να βγαίνει από το μουσείο.
• Να περπατά στον Άγιο Αχίλλειο.
• Να βλέπει τη βασιλική.
• Να στέκεται μπροστά στα ερείπια.
• Να κοιτάζει τη λίμνη.
• Και να καταλαβαίνει:

«Εδώ συνέβη η ιστορία που μόλις γνώρισα.»

Αυτό είναι κάτι που κανένα μουσείο της Αθήνας, της Σόφιας ή οποιασδήποτε άλλης πόλης δεν μπορεί να αντικαταστήσει.

Γιατί η Πρέσπα έχει το σημαντικότερο έκθεμα απ’ όλα:

τον ίδιο τον τόπο.

Και γιατί όχι ένας τόπος συνάντησης των Βαλκανίων;

Θα ήθελα ακόμη περισσότερο.

Θα ήθελα ένας Βούλγαρος επισκέπτης να μπορεί να έρθει στην Πρέσπα και να γνωρίσει τον Σαμουήλ χωρίς να αισθάνεται ότι κάποιος αμφισβητεί τη δική του ιστορική μνήμη.

Θα ήθελα ένας επισκέπτης από τη Βόρεια Μακεδονία να μπορεί να έρθει και να δει την ιστορία των Βαλκανίων χωρίς να χρειάζεται να επιλέξει στρατόπεδο.

Θα ήθελα ο Έλληνας επισκέπτης να ανακαλύψει την ιστορία της δικής του περιοχής χωρίς να χρειάζεται να υψώσει μια σημαία πάνω από αυτήν.

Και θα ήθελα ο ξένος επισκέπτης να ανακαλύψει ότι τα Βαλκάνια δεν είναι μόνο σύνορα και διαμάχες.

Είναι ένας τόπος όπου οι ιστορίες μπλέκονται.

Οι άνθρωποι μετακινούνται.

• Οι αυτοκρατορίες αλλάζουν.
• Οι γλώσσες και οι πολιτισμοί συναντιούνται.
• Οι θρησκείες αφήνουν τα ίχνη τους.

Και οι ίδιοι τόποι συνεχίζουν να υπάρχουν αιώνες μετά.

Αυτό μπορεί να γίνει η μεγάλη δύναμη της Πρέσπας.

Όχι να γίνει ακόμη ένα πεδίο αντιπαράθεσης.

Αλλά τόπος συνάντησης.

Η ιστορία δεν χρειάζεται ιδιοκτήτες

Ίσως τελικά αυτό είναι το σημαντικότερο.

Η ιστορία δεν χρειάζεται ιδιοκτήτες.

• Χρειάζεται ανθρώπους που θα τη μελετούν.
• Χρειάζεται επιστήμονες που θα αμφισβητούν ακόμη και τις βεβαιότητες.
• Χρειάζεται μουσεία που θα εξηγούν αντί να προπαγανδίζουν.
• Χρειάζεται τόπους που θα προστατεύουν τα μνημεία τους.

Και χρειάζεται ανθρώπους που θα μπορούν να αγαπούν τον τόπο τους χωρίς να μισούν τον τόπο ή την ιστορία του άλλου.

Εγώ είμαι Πρεσπιώτης.

Και γι’ αυτό ακριβώς δεν θέλω να μπω σε μια εθνικιστική συζήτηση για το «σε ποιον ανήκει» ο Σαμουήλ.

Θέλω να υπερασπιστώ κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο δύσκολο:

το δικαίωμα της Πρέσπας να αφηγείται τη δική της ιστορία.

Δεν μιλώ ως εθνικιστής. Μιλώ ως Πρεσπιώτης.

• Δεν θέλω σημαίες πάνω από την ιστορία.
• Δεν θέλω να αποδείξω ότι ο Σαμουήλ ήταν «δικός μας» και όχι κάποιου άλλου.
• Δεν θέλω να ξαναγράψω τον Μεσαίωνα με τα διαβατήρια του σήμερα.

Θέλω να μπορώ να πω στα παιδιά της Πρέσπας:

«Αυτός ο τόπος που βλέπετε γύρω σας έχει μια ιστορία χιλίων και πλέον χρόνων. Και αυτή η ιστορία αξίζει να τη γνωρίσετε.»

Θέλω να μπορώ να πω στον Βούλγαρο επισκέπτη:

«Καλώς ήρθες στην Πρέσπα. Εδώ βρίσκεται ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του Σαμουήλ.»

Να μπορώ να πω στον επισκέπτη από τη Βόρεια Μακεδονία:

«Καλώς ήρθες. Εδώ συναντώνται πολλές ιστορίες των Βαλκανίων.»

Και να μπορώ να πω στον Έλληνα επισκέπτη:

«Μην έρθεις μόνο για να δεις μια όμορφη λίμνη. Έλα να γνωρίσεις τον τόπο.»

Αυτό θέλω.

Όχι να κερδίσει η μία εθνική αφήγηση απέναντι στην άλλη.

• Να κερδίσει η Πρέσπα.
• Να κερδίσει ο πολιτισμός.
• Να κερδίσει η γνώση.
• Να κερδίσει η τοπική κοινωνία.
• Να κερδίσουν οι άνθρωποι που θα έρθουν να γνωρίσουν αυτόν τον τόπο.

Και τελικά, να κερδίσει η ίδια η ιστορία.

Γιατί τα λείψανα μπορούν να ταξιδέψουν.

Τα κειμήλια μπορούν να επιστρέψουν.

Τα σύνορα μπορούν να αλλάξουν.

Οι αυτοκρατορίες μπορούν να χαθούν.

Οι εθνικές αφηγήσεις μπορούν να αλλάξουν.

Ο Αλέξανδρος πέρασε από αυτή την ευρύτερη περιοχή πριν από περισσότερα από 2.300 χρόνια.

Ο Σαμουήλ έζησε και κυβέρνησε εδώ περίπου χίλια χρόνια αργότερα.

Άλλοι άνθρωποι, άλλες αυτοκρατορίες, άλλες γλώσσες, άλλες θρησκευτικές και πολιτικές πραγματικότητες πέρασαν από τον ίδιο τόπο.

Κι όμως, η λίμνη έμεινε.

Τα βουνά έμειναν.

Τα περάσματα έμειναν.

Οι πέτρες έμειναν.

Ο τόπος όμως μένει.

Η Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου θα παραμείνει στην Πρέσπα.

Η λίμνη θα παραμείνει στην Πρέσπα.

Τα βουνά θα παραμείνουν στην Πρέσπα.

Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα θα παραμείνουν στην Πρέσπα.

Και η ιστορία της εποχής του Σαμουήλ θα παραμείνει δεμένη με αυτό το τοπίο.

Αρκεί να φροντίσουμε να μην την αφήσουμε να χαθεί.

Ίσως τελικά αυτή να είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά της Πρέσπας:

όχι ότι «ανήκει» σε κάποια ιστορία,

αλλά ότι φιλοξενεί πολλές ιστορίες.

• Δεν διεκδικώ τον Αλέξανδρο.
• Δεν διεκδικώ τον Σαμουήλ.
• Δεν διεκδικώ την ιστορία για λογαριασμό μιας σημαίας.

 

• Διεκδικώ να μην ξεχάσουμε τον τόπο στον οποίο γράφτηκε η ιστορία.
• Δεν διεκδικώ τον Σαμουήλ.

Διεκδικώ την Πρέσπα

 

Στράτος Βασιλόπουλος (*)

Τηλ. 6932 311208

(*) Ο Στράτος Βασιλόπουλος

• Συνταξιούχος Οικονομολόγος – Σύμβουλος Επιχειρήσεων
• Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ξενοδόχων Φλώρινας
• Αντιπρόεδρος Ινστιτούτου Βιώσιμης Ανάπτυξης Πρεσπών
• Ιδρυτής & πρώην Πρόεδρος Ένωσης Τουριστικών και Συναφών Δραστηριοτήτων Δήμου Πρεσπών
• Συνιδιοκτήτης Prespa Resort / Villa Πλατύθεα, presparesort.gr

TAGGED: Πρέσπες, Στράτος Βασιλόπουλος,